Auters products

Sch’ins discurra da fimar passiv, pensan blers vi da cigarettas classicas. Ma quant privlusas èn e-cigarettas per persunas che respiran senza vulair lur erosols?

E tge èsi cun in tubac stgaudà ch’ils producents commerzialiseschan sco «alternativa senza fim»?

U cun la shisha che vegn savens considerada sco nunprivlusa?

Nus vesain: Tut quests products cuntegnan ristgas da sanadad – era per umans en vischinanza da consuments.

La cigaretta electronica (era numnada cigaretta electronica u vape)

Avant che nus discurrin da vapurs passivas, guardain nus sin las ristgas dal consum activ da cigarettas electronicas: savens hai num ch’ellas sajan pli pauc donnegiusas che cigarettas convenziunalas. Ma ina survista scientifica (Sahu et al., 2023) che sa basa sin 60 studis mussa: e-cigarettas cuntegnan pliras substanzas toxicas u cancerogenas enconuschentas – tranter auter formaldehid, acrolein e metals grevs. Studis a lunga vista mancan anc, cunquai che las e-cigarettas èn derasadas pir dapi ils onns 2010. Ma marcaders biologics tar vapurisaders mussan ch’il corp reagescha cleramain sin questas substanzas – per part sco fimaders.

Sche las e-cigarettas èn nuschaivlas per ils consuments, signifitgescha quai per forza: Las medemas substanzas arrivan en l’aria dal local – e pon vegnir respiradas da persunas enturn. E-cigarettas produceschan in erosol chemic – betg ina vapur d’aua nunprivlusa sco ch’i vegn supponì faussamain. Il term vapur è damai objectivamain sbaglià, era sch’el è sa natiralisà en il diever da mintgadi. L’exposiziun nunvoluntara envers quest erosol numn’ins vapur passiva: ins è exponì nunvulidamain a la maschaida chemica d’ina e-cigaretta, cumbain ch’ins na consumescha sez betg.

Scienzads dals Stadis Unids (Wei-Chung Su et al., 2021) han perscrutà tge che respiran precisamain umans che sa chattan en vischinanza da vapurisaders. Il resultat è evident: Era senza vapurisar sezs respirar ina part da las substanzas che vegnan utilisadas – tranter auter particlas ultrafinas che van fin en las domenas dals pulmuns las pli sensiblas, alveolas, nua ch’il barat da gas ha lieu cun il sang.

Perquai na fan las leschas svizras ed europeicas nagina differenza tranter il fimar ed il vapur: il scumond en locals publics serrads vala er per e-cigarettas – per proteger ils umans vagants.

Tubac stgaudà

Dapi intgins onns fan concerns da tubac reclama per novs products sco bastuns da «Heat-not-burn» (p.ex. IQOS da Philip Morris u Glo da BAT). L’empermischun tuna carmalant: nagina arsa, pia damain substanzas nuschaivlas. Ils products vegnan preschentads sco «alternativa pli schubra» a la cigaretta.

Ma precauziun: producir quests apparats n’è betg ina vapur d’aua inadmissibla. En il senn scientific è quai era qua fim.

Analisas mussan: Il tubac stgaudà deliberescha substanzas toxicas – per part en ina concentraziun sumeglianta sco cigarettas tradiziunalas. Latiers tutgan nicotin, acrolein, formaldehid, PAK (idrogens carbonics policiclics aromatics), metals grevs, e.u.v. (Awur et al., 2017). Bleras da questas substanzas èn irritantas, chaschunan cancer u donnegiantas per las vias respiratoricas ed ils sistems da circulaziun dal cor. Intgins studis cumprovan ch’ils effects biologics (inflammaziuns, stress oxidativ, midadas da cellas) sumeglian a quels per fimaders.

Tgi che sa chatta en la vischinanza d’ina persuna che consumescha tubac stgaudà, è exponì al fim. Las emissiuns pon era penetrar en las abitaziuns vischinas (p.ex. tras tumbins d’ariaziun, paraids satiglias, fanestras avertas), sa schluitar en l’aria u sa deponer sin surfatschas – quai numnan ins fim terziar.

Era sche las concentraziuns da substanzas nuschaivlas sa differenzieschan dal fim da cigarettas classic na vul quai insumma betg dir ch’ellas èn nunprivlusas. Il cuntrari: Gist uffants, persunas pli veglias e persunas cun malsognas cronicas èn spezialmain sensibels – schizunt sche la dosa è bassa.

La shisha (era hookah, pipa d’aua, Nargileh)

La shisha vegn savens preschentada sco alternativa pli miaivla a la cigaretta – questa impressiun engiona dentant. Ella cuntegna privels da sanadad almain uschè gronds e per part anc pli gronds – tant per las consumentas ed ils consuments sco er per tuttas e tuts en lur conturn. Cuntrari a l’opiniun derasada na filtrescha l’aua betg en moda effectiva il fim. Il fim da shisha cuntegna bleras substanzas nuschaivlas, tranter auter monoxid carbonic, pulvra fina, catram, metals grevs e substanzas cancerogenas sco PAK.

Sco tar autras furmas da tubac arrivan questas substanzas nuschaivlas en l’aria dal local e vegnan respiradas da persunas che vivan en la stanza – independentamain dal fatg, sch’ellas consumeschan sezzas. Tenor l’Organisaziun mundiala da la sanadad WHO po chaschunar ina suletta sesida da shisha da 45 minutas tant fim sco il consum da 100 cigarettas. Quai vul dir: uffants, persunas cun malsognas cronicas u autras persunas sensiblas èn exponidas entaifer curt temp ad ina contaminaziun extrem auta da substanzas nuschaivlas

En locals serrads u cun pauca ventilaziun resta il fim ditg en l’aria e sa depona sin surfatschas. Quai chaschuna fim secundar e terziar ed augmenta considerablamain la ristga per malsognas da la via respiratorica e malsognas dal cor e da la circulaziun. Vitiers vegn: Il charvun duvrà cun fimar la shisha producescha ulteriuras substanzas nuschaivlas – in factur da ristga savens sutvalità.