Viver senza fimar – in dretg per tut las generaziuns
Chapir las consequenzas dal fimar passiv per la sanadad da las persunas pli veglias per las pudair proteger meglier.
Umans attempads èn spezialmain periclitads dal fimar passiv. Cun la vegliadetgna creschenta daventa il corp pli sensibel: la defensiun immunitara daventa pli flaivla, il sistem da respiraziun perda l’effizienza ed il cor daventa pli sensibel per influenzas externas. Il respirar fim da tubac senza vulair po perquai avair grevas consequenzas per la sanadad, e quai perfin sch’i na capita savens.
Sa proteger cunter il fimar passiv n’è dentant betg adina simpel per ils seniors. Lur mobilitad restrenschida po impedir ch’els s’allontaneschian svelt d’in conturn da fim. Per els poi er esser pli difficil da far valair lur basegns u da sa far valair cunter vischins u parents che fiman. Tscherts na gughegian betg da far pretensiuns, perquai ch’els teman da disturbar u da vegnir percepids sco pretensius.
Perquai èsi impurtant che nus sco confamigliars, persunas che tgiran, vischins u commembers u commembras da la cuminanza fetschian attenziun a talas situaziuns. Sco che nus vesain sin questa pagina, datti pussaivladads concretas da gidar persunas pli veglias a sa proteger a moda efficazia cunter il fimar passiv.
Las ristgas per la sanadad èn:
-
-
- Malsognas dal cor e da la circulaziun: ristga pli gronda d’infarcts dal cor e da culps
- Problems cronics da la via respiratorica: pegiurament da l’asma, COPD (malsogna cronica obstructiva dals pulmuns – ina malsogna cronica da la via respiratorica), tuss permanenta, curta respiraziun.
- Cancer dal pulmun: La ristga è auzada per bleras giadas, er tar nunfimadras e tar nunfimaders.
- Scadenza cognitiva: Pliras lavurs da perscrutaziun inditgeschan in connex tranter in’exposiziun pli lunga ed in pegiurament da las funcziuns cognitivas (memoria, attenziun).
- Qualitad da la sien: L’exposiziun envers il fim po er diminuir il ruaus da la notg ch’è indispensabel per ina buna vegliadetgna..
-
Nua èn ils seniors exposts al fim passiv?
Cuntrari a l’opiniun usitada è l’ agen dachasa savens il lieu principal nua ch’ins è exponì al fimar passiv, en spezial sch’in confamigliar fima en l’abitaziun. Er chasas da tgira, chasas per seniors u auters secturs d’abitar utilisads communablamain pon esser problematics, cunzunt sch’ els han mala aria u sch’ els n’han naginas zonas strictas per nunfimadras e nunfimaders.
Per persunas pli veglias cun ina mobilitad restrenschida èsi fitg difficil u perfin nunpussaivel d’evitar spazis cun fim. Ellas na pon betg adina midar spazi u ir a l’aria frestga senza agid. Quest obstachel po chaschunar in ferm stress ed in sentiment da mancanza d’agid e schizunt ch’ellas s’isoleschan per tema dal fimar u renunzian ad activitads socialas.
Proteger umans pli vegls cunter il fimar passiv signifitga pia er da pussibilitar ad els ina vita pli quieta, da mantegnair lur lioms socials e da mantegnair lur qualitad da viver.
Co pudain nus proteger noss seniors?
Per ils confamigliars
- Er ina fanestra averta na tanscha betg – na fimai mai en locals serrads.
- Creai a chasa zonas libras da fim
- Infurmai las confamigliaras ed ils confamigliars che tgiran e las visitadras ed ils visitaders davart las ristgas effectivas dal fimar passiv.
Per instituziuns :
- Introduci regulaziuns cleras e vesaivlas per locals senza fim.
- Sensibilisai il persunal ed ils cussedents.
- Promovai l’access a secturs externs protegids e bain ventilads.